<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X61n1158">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1158 答四十八問</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1158 答四十八問</title>
			<author>明 袾宏著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1158</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">答四十八問</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15092">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15092</charName>
				<mapping cb:dec="998132" type="PUA">U+F3AF4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+6677</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>晷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[晷-人+卜]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15334">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15334</charName>
				<mapping cb:dec="998374" type="PUA">U+F3BE6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20DE3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嗤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[呺-ㄎ+虫]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-17T09:42:50">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0504c" n="0504c"/>
<lb ed="X" n="0504c01"/>
<lb ed="X" n="0504c02"/>
<lb ed="X" n="0504c03"/>
<lb ed="X" n="0504c04"/>
<lb ed="X" n="0504c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1158-A 答四十八問序</cb:mulu><head>No. 1158-A
<lb ed="X" n="0504c06"/><lb ed="R108" n="0383a01"/> 答四十八問序</head>
<lb ed="X" n="0504c07"/>
<lb ed="X" n="0504c08"/>
<lb ed="X" n="0504c09"/><lb ed="R108" n="0383a03"/><p xml:id="pX61p0504c0901">淨土之敎。因地於法藏。肇端於韋提。開陳於靈鷲敎
<lb ed="X" n="0504c10"/><lb ed="R108" n="0383a04"/>主之金言。流衍於匡廬大士之蓮社。專一心而向往。
<lb ed="X" n="0504c11"/><lb ed="R108" n="0383a05"/>歷三界以橫超。誠哉末法之要津矣。然上根卽事契
<lb ed="X" n="0504c12"/><lb ed="R108" n="0383a06"/>理。固諦信不回。下士有聞斯從。亦無因起惑。惟不上
<lb ed="X" n="0504c13"/><lb ed="R108" n="0383a07"/>不下。位屆中流。乃欲從欲違。志無定向。繇是十疑通
<lb ed="X" n="0504c14"/><lb ed="R108" n="0383a08"/>於智者。或問啓於則公。天鼓諄諄。婆心戀戀。豈曰多
<lb ed="X" n="0504c15"/><lb ed="R108" n="0383a09"/>言。言所不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c1501" n="0504c1501"/><anchor xml:id="beg0504c1501" n="0504c1501"/>己<anchor xml:id="end0504c1501"/>也。而復<g ref="#CB15092">晷</g>沈膏繼。病劇藥增。後是二
<lb ed="X" n="0504c16"/><lb ed="R108" n="0383a10"/>書。能無再述。有德園居士者。乘宿願力。起大悲心。代
<lb ed="X" n="0504c17"/><lb ed="R108" n="0383a11"/>爲百千衆生。曲申六八難問。山僧不免據款結案。隨
<lb ed="X" n="0504c18"/><lb ed="R108" n="0383a12"/>繩解紛。使彼越煩惱之河者。直決其狐疑。出死生之
<lb ed="X" n="0504c19"/><lb ed="R108" n="0383a13"/>穴者。頓離於鼠怯。叨陪往哲。共翊先宗云爾。若夫悟
<lb ed="X" n="0504c20"/><lb ed="R108" n="0383a14"/>心外之無土。則一眞湛而萬法泯。誰是西方。了土外
<lb ed="X" n="0504c21"/><lb ed="R108" n="0383a15"/>之無心。則七寶飾而九蓮開。何妨本寂。是則居士於
<lb ed="X" n="0504c22"/><lb ed="R108" n="0383a16"/>廓爾無疑之鄕。而幻出問端。似風來水面。山僧於默
<lb ed="X" n="0504c23"/><lb ed="R108" n="0383a17"/>然無問之地。而夢酬答語。若谷和泉聲。雖雲興甁瀉。
<lb ed="X" n="0504c24"/><lb ed="R108" n="0383a18"/>未敢儔古聖之宏規。而燭照冥消。聊以抉時人之瞖
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0505a" n="0505a"/>
<lb ed="X" n="0505a01"/><lb ed="R108" n="0383b01"/>目。其或闡提根心。倔強猶昔。斷斷乎薄淨土而不修。
<lb ed="X" n="0505a02"/><lb ed="R108" n="0383b02"/>守偏空而自足。亦未如之何也<anchor xml:id="nkr_note_add_0505a0201" n="0505a0201"/><anchor xml:id="beg0505a0201" n="0505a0201"/>已<anchor xml:id="end0505a0201"/>矣。悲夫。</p>
<lb ed="X" n="0505a03"/><lb ed="R108" n="0383b03"/><p xml:id="pX61p0505a0301">萬歷十二年冬日杭沙門　<anchor xml:id="nkr_note_add_0505a0301" n="0505a0301"/><anchor xml:id="beg0505a0301" n="0505a0301"/>袾<anchor xml:id="end0505a0301"/>宏　識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a04"/>
<lb ed="X" n="0505a05"/>
<lb ed="X" n="0505a06"/><cb:docNumber>No. 1158</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0505a07"/><lb ed="R108" n="0383b05"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>答淨土四十八問</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0505a08"/>
<lb ed="X" n="0505a09"/><lb ed="R108" n="0383b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">答淨土四十八問</cb:mulu><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0505a0901">問。世人聞念佛念心。心淨土淨之語。因膠執內心。
<lb ed="X" n="0505a10"/><lb ed="R108" n="0383b08"/>拂拭令淨。偏空自喜。撥無西方。及語心土一如。則
<lb ed="X" n="0505a11"/><lb ed="R108" n="0383b09"/>曰我心匪石。懷土奚爲。蚓實含泥。黃壤豈侔金界。
<lb ed="X" n="0505a12"/><lb ed="R108" n="0383b10"/>鼇誠戴岳。持地何若摶空。蓋亦喩似丹臺。象比蓮
<lb ed="X" n="0505a13"/><lb ed="R108" n="0383b11"/>萼。四十脈絡。以當寶網交羅。一靈內朗。以況彌陀
<lb ed="X" n="0505a14"/><lb ed="R108" n="0383b12"/>安住。近肺約西。通舌爲池。法譬而<anchor xml:id="nkr_note_add_0505a1401" n="0505a1401"/><anchor xml:id="beg0505a1401" n="0505a1401"/>已<anchor xml:id="end0505a1401"/>。無論實境。則
<lb ed="X" n="0505a15"/><lb ed="R108" n="0383b13"/>有引風水之凶吉。致子孫之興衰。例依正之互融。
<lb ed="X" n="0505a16"/><lb ed="R108" n="0383b14"/>示機感之摩忒。此猶未委正因。未窮十妙。更求
<lb ed="X" n="0505a17"/><lb ed="R108" n="0383b15"/>　明誨。傾此惡見。</p></sp>
<lb ed="X" n="0505a18"/><lb ed="R108" n="0383b16"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0505a1801">答。心淨土淨。語則誠然。<anchor xml:id="nkr_note_add_0505a1801" n="0505a1801"/><anchor xml:id="beg0505a1801" n="0505a1801"/>但<anchor xml:id="end0505a1801"/>語有二義。一者約理。謂心
<lb ed="X" n="0505a19"/><lb ed="R108" n="0383b17"/>卽是土。淨心之外。無淨土也。二者約事。謂心爲土因。
<lb ed="X" n="0505a20"/><lb ed="R108" n="0383b18"/>其心淨者。其土淨也。若執理而廢事。世謂淸閒卽是
<lb ed="X" n="0505a21"/><lb ed="R108" n="0384a01"/>仙。果淸閒之外。無眞仙乎。至如攬身分而言淨土。此
<lb ed="X" n="0505a22"/><lb ed="R108" n="0384a02"/>則邪見尤甚。苦報彌深。蓋吾佛唯明一心。而膠人恒
<lb ed="X" n="0505a23"/><lb ed="R108" n="0384a03"/>執四大。是故認肉絡爲寶羅。指妄想爲眞佛。肺屬西
<lb ed="X" n="0505a24"/><lb ed="R108" n="0384a04"/>而便名金地。舌生津而遂號華池。鄙僞千途。莫可枚
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0505b" n="0505b"/>
<lb ed="X" n="0505b01"/><lb ed="R108" n="0384a05"/>擧。豈知革囊不淨。幻質非眞。徒費辛勤。終成敗壞。而
<lb ed="X" n="0505b02"/><lb ed="R108" n="0384a06"/>復迷醉無知。竊附於心淨土淨之說。不但愚夫愚婦
<lb ed="X" n="0505b03"/><lb ed="R108" n="0384a07"/>惑之。士大夫亦有受其害者。良可歎也。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0505b04"/><lb ed="R108" n="0384a08"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0505b0401">問。商入海。士趨朝。不待勸而騖者。以冠葢之溢目。
<lb ed="X" n="0505b05"/><lb ed="R108" n="0384a09"/>貨貝之動心也。釋迦現土。令人自擇。善財登閣。諸
<lb ed="X" n="0505b06"/><lb ed="R108" n="0384a10"/>佛交光。其爲觀念。無俟勸矣。使善知識緩頰繭足
<lb ed="X" n="0505b07"/><lb ed="R108" n="0384a11"/>而導人信。不若善導之光從口出。眞善導耳。嘗聞
<lb ed="X" n="0505b08"/><lb ed="R108" n="0384a12"/>此方念佛。淨土華鮮。念佛心弛。淨土華萎。彼佛廣
<lb ed="X" n="0505b09"/><lb ed="R108" n="0384a13"/>開方便。胡不移此華榮悴於此人之前乎。假令處
<lb ed="X" n="0505b10"/><lb ed="R108" n="0384a14"/>世。則開目閉目。與蓮相參。期盡。則乘此華輪。彈指
<lb ed="X" n="0505b11"/><lb ed="R108" n="0384a15"/>生彼。有何不可。而不然者。豈權巧之所不及耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0505b12"/><lb ed="R108" n="0384a16"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0505b1201">答。干名圖利。乃現世之功能。人斯共見。念佛往生。實
<lb ed="X" n="0505b13"/><lb ed="R108" n="0384a17"/>隔世之因果。人所難知。雖然。蓮華實榮悴於目前。而
<lb ed="X" n="0505b14"/><lb ed="R108" n="0384a18"/>迷者不覺耳。淨心爲善。則神淸氣爽。而內志開舒。穢
<lb ed="X" n="0505b15"/><lb ed="R108" n="0384b01"/>心爲惡。則氣暴神麤。而衷懷沮喪。華榮華悴。不昭然
<lb ed="X" n="0505b16"/><lb ed="R108" n="0384b02"/>乎。況夫目親聖像。遠祖之誠言。池降銀臺。珍公之故
<lb ed="X" n="0505b17"/><lb ed="R108" n="0384b03"/>事。以至身泛紅蓮。如高浩象。且代有其人矣。孰曰現
<lb ed="X" n="0505b18"/><lb ed="R108" n="0384b04"/>世無徵哉。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0505b19"/><lb ed="R108" n="0384b05"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0505b1901">問。道家所稱默朝者。與觀佛類。彼之天帝。卽是菩
<lb ed="X" n="0505b20"/><lb ed="R108" n="0384b06"/>薩。往就菩薩。或不退轉。孔子。儒童菩薩也。嘗思文
<lb ed="X" n="0505b21"/><lb ed="R108" n="0384b07"/>王。至見其形黝然。正與觀佛類矣。文王在帝左右。
<lb ed="X" n="0505b22"/><lb ed="R108" n="0384b08"/>孔子應與同居。今用思文王之法而思孔子。思孔
<lb ed="X" n="0505b23"/><lb ed="R108" n="0384b09"/>子。卽思菩薩。往就孔子。卽往就菩薩。亦當得不退
<lb ed="X" n="0505b24"/><lb ed="R108" n="0384b10"/>轉。則此二氏者。奚必挽之西耶。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0505c" n="0505c"/>
<lb ed="X" n="0505c01"/><lb ed="R108" n="0384b11"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0505c0101">答。天帝雖云菩薩。見身是欲界君王。孔子縱號儒童。
<lb ed="X" n="0505c02"/><lb ed="R108" n="0384b12"/>應迹乃人間君子。譬之宰衡暫時外補。選擧者他歸。
<lb ed="X" n="0505c03"/><lb ed="R108" n="0384b13"/>人主忽爾微行。朝覲者不赴。故知四生慈父。三界大
<lb ed="X" n="0505c04"/><lb ed="R108" n="0384b14"/>師。天中之天。聖中之聖。唯佛一人。無與等者。豈可默
<lb ed="X" n="0505c05"/><lb ed="R108" n="0384b15"/>朝欲界。企想人間。便得擬萬億佛土外之西方。恒沙
<lb ed="X" n="0505c06"/><lb ed="R108" n="0384b16"/>賢聖中之化主。二敎不宗於佛。將誰宗耶。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0505c07"/><lb ed="R108" n="0384b17"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0505c0701">問。或謂佛逼衆生。拋離骨肉。棄捨形骸。近別家鄕。
<lb ed="X" n="0505c08"/><lb ed="R108" n="0384b18"/>遠投外國。魂爽幽幽。入此夢境。夢中獲寶。色色非
<lb ed="X" n="0505c09"/><lb ed="R108" n="0385a01"/>眞。聞之慘然。有何極樂。又云。在生亦是夢境。旣全
<lb ed="X" n="0505c10"/><lb ed="R108" n="0385a02"/>是夢。益復可悲。將謂菩薩先醒。却行如夢六波羅
<lb ed="X" n="0505c11"/><lb ed="R108" n="0385a03"/>密。則實報莊嚴。更成恍忽矣。我其歸常寂光乎。寂
<lb ed="X" n="0505c12"/><lb ed="R108" n="0385a04"/>光無色。莽渺安依。不如寓世夢間。一任獻吉憎惡。</p></sp>
<lb ed="X" n="0505c13"/><lb ed="R108" n="0385a05"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0505c1301">答。虗浮界內。是夢非眞。常寂光中。是眞非夢。世人以
<lb ed="X" n="0505c14"/><lb ed="R108" n="0385a06"/>夢爲眞。以眞爲夢。顚倒如斯。良可悲矣。豈知骨肉之
<lb ed="X" n="0505c15"/><lb ed="R108" n="0385a07"/>卽讎冤。形骸之爲桎梏。得生淨土。是則脫沈疴而再
<lb ed="X" n="0505c16"/><lb ed="R108" n="0385a08"/>獲天年。釋狴犴而榮歸故里。名之極樂。詎不然乎。若
<lb ed="X" n="0505c17"/><lb ed="R108" n="0385a09"/>夫菩薩行門。雖云如夢。譬之大喜將臨。夜現吉祥之
<lb ed="X" n="0505c18"/><lb ed="R108" n="0385a10"/>境。豈比重昏失曉。魂招凶惡之徵。蓋菩薩在夢而將
<lb ed="X" n="0505c19"/><lb ed="R108" n="0385a11"/>甦。凡夫繇夢而入夢。至於寂光。則朗然大寐之得醒
<lb ed="X" n="0505c20"/><lb ed="R108" n="0385a12"/>矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0505c21"/><lb ed="R108" n="0385a13"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0505c2101">問。淨刹去此方十萬億佛土。是有數量者矣。但最
<lb ed="X" n="0505c22"/><lb ed="R108" n="0385a14"/>爲遙遠。非舟車人力之所及耳。竊意鸚鵡鸜鵒。旣
<lb ed="X" n="0505c23"/><lb ed="R108" n="0385a15"/>知念佛。縱令迅飛。似亦可至。設使壽命短促。中道
<lb ed="X" n="0505c24"/><lb ed="R108" n="0385a16"/>而殪。飛仙固不能至乎。飛仙或不能至。但修神足
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0506a" n="0506a"/>
<lb ed="X" n="0506a01"/><lb ed="R108" n="0385a17"/>通。何患不至乎。然則欲往西方者。以目犍連爲本
<lb ed="X" n="0506a02"/><lb ed="R108" n="0385a18"/>師可也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506a03"/><lb ed="R108" n="0385b01"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506a0301">答。目連遙聞說法。循聲至一佛<g ref="#CB15131">邦</g>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0506a0301" n="0506a0301"/><anchor xml:id="beg0506a0301" n="0506a0301"/>已<anchor xml:id="end0506a0301"/>越娑婆無邊無
<lb ed="X" n="0506a04"/><lb ed="R108" n="0385b02"/>量。欲回本土而不能得。蓋至彼者。繇彼佛之神力。非
<lb ed="X" n="0506a05"/><lb ed="R108" n="0385b03"/>聲聞之神通也。今此<name role="" type="person">極樂世界</name>。姑陳其遠。聊存十萬
<lb ed="X" n="0506a06"/><lb ed="R108" n="0385b04"/>億刹之名。究極其歸。實超情量數目之外。衆生生此。
<lb ed="X" n="0506a07"/><lb ed="R108" n="0385b05"/>一則佛攝受力不可思議。二則<anchor xml:id="nkr_note_add_0506a0701" n="0506a0701"/><anchor xml:id="beg0506a0701" n="0506a0701"/>已<anchor xml:id="end0506a0701"/>發願力不可思議
<lb ed="X" n="0506a08"/><lb ed="R108" n="0385b06"/>也。而神通何與焉。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506a09"/><lb ed="R108" n="0385b07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506a0901">問。離妄身而求法身。更無法身。則今此妄身卽法
<lb ed="X" n="0506a10"/><lb ed="R108" n="0385b08"/>身也。彼佛便攝此身。致之淨土。不亦可乎。若淨土
<lb ed="X" n="0506a11"/><lb ed="R108" n="0385b09"/>應現丈六等軀。不取革囊舊質。當似星隕爲石。鳩
<lb ed="X" n="0506a12"/><lb ed="R108" n="0385b10"/>化爲鷹。至此而變。不亦可乎。嗟夫。浮黎始靑之境。
<lb ed="X" n="0506a13"/><lb ed="R108" n="0385b11"/>且許白日飛昇。樂<g ref="#CB15131">邦</g>淸泰之域。顧使幽魂暗度。世
<lb ed="X" n="0506a14"/><lb ed="R108" n="0385b12"/>之迷流。舍九品而取七趣者。無足怪矣。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506a15"/><lb ed="R108" n="0385b13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506a1501">答。據佛神力。擧大千世界而歸淨土。輕若鴻毛。況復
<lb ed="X" n="0506a16"/><lb ed="R108" n="0385b14"/>色身。攝之彌易。顧神仙家所以不能解脫者。以其戀
<lb ed="X" n="0506a17"/><lb ed="R108" n="0385b15"/>著於形神也。色身等乎泡露。不應將此往生。法性徧
<lb ed="X" n="0506a18"/><lb ed="R108" n="0385b16"/>在虗空。何須至彼而變。蓋是密移凡質。超聖境以同
<lb ed="X" n="0506a19"/><lb ed="R108" n="0385b17"/>歸。豈比暗度幽魂。作鬼家之活計。但求生彼。莫論身
<lb ed="X" n="0506a20"/><lb ed="R108" n="0385b18"/>心。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506a21"/><lb ed="R108" n="0386a01"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506a2101">問。世之求往生者。非卽欲往生者也。就使正禮念
<lb ed="X" n="0506a22"/><lb ed="R108" n="0386a02"/>時。佛現其前。引之西往。必辭以化緣未周。婚嫁未
<lb ed="X" n="0506a23"/><lb ed="R108" n="0386a03"/>畢。幸少須臾無死耳。復有一人。異於前人。力修三
<lb ed="X" n="0506a24"/><lb ed="R108" n="0386a04"/>昧。無間六時。慮後倦勤。失此機會。便乃投身自斃。
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0506b" n="0506b"/>
<lb ed="X" n="0506b01"/><lb ed="R108" n="0386a05"/>縱火自焚。旣匪捨報安詳。如入禪定。佛憐其愚。亦
<lb ed="X" n="0506b02"/><lb ed="R108" n="0386a06"/>肯手相接否。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506b03"/><lb ed="R108" n="0386a07"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506b0301">答。智人之修淨土也。在生則自淨其心。報滿則任緣
<lb ed="X" n="0506b04"/><lb ed="R108" n="0386a08"/>而往。不欲生而戀著世緣者。慢也。急欲生而自殘軀
<lb ed="X" n="0506b05"/><lb ed="R108" n="0386a09"/>命者。愚也。如是之流。輕則攝入魔羣。重則沈於惡趣。
<lb ed="X" n="0506b06"/><lb ed="R108" n="0386a10"/>日光普照。不及覆盆。佛雖大慈。莫之能救。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506b07"/><lb ed="R108" n="0386a11"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506b0701">問。設有一人。前生念佛勤篤。機感未應。今生雖作
<lb ed="X" n="0506b08"/><lb ed="R108" n="0386a12"/>散善。意常在佛。而爲事所紲。不能依法修持。一期
<lb ed="X" n="0506b09"/><lb ed="R108" n="0386a13"/>報盡。又無所感。此人於中陰身。種子忽萌。十念完
<lb ed="X" n="0506b10"/><lb ed="R108" n="0386a14"/>就。得見佛往生否。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506b11"/><lb ed="R108" n="0386a15"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506b1101">答。前生以勤篤而植因。今世繇怠緩而失果。若使臨
<lb ed="X" n="0506b12"/><lb ed="R108" n="0386a16"/>終克念。生或可期。待乎中陰發心。勢<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b1201" n="0506b1201"/><anchor xml:id="beg0506b1201" n="0506b1201"/>已<anchor xml:id="end0506b1201"/>無及。願諸仁
<lb ed="X" n="0506b13"/><lb ed="R108" n="0386a17"/>者。早爲之圖。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506b14"/><lb ed="R108" n="0386a18"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506b1401">問。有人於此。若一日以至七日。或匝月經年。翹勤
<lb ed="X" n="0506b15"/><lb ed="R108" n="0386b01"/>勇猛。一心不亂矣。後爲他師所奪。令入宗敎二門。
<lb ed="X" n="0506b16"/><lb ed="R108" n="0386b02"/>雖兩俱無成。猶不離佛門也。臨終時。佛肯憐而收
<lb ed="X" n="0506b17"/><lb ed="R108" n="0386b03"/>之否歟。又有始勤中怠。終而改悔如初。始勤中惡。
<lb ed="X" n="0506b18"/><lb ed="R108" n="0386b04"/>終而改悔如初。此人當入下品。當入疑城耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506b19"/><lb ed="R108" n="0386b05"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506b1901">答。卽念卽佛。則念佛何非宗。析空而念藏也。體空而
<lb ed="X" n="0506b20"/><lb ed="R108" n="0386b06"/>念通也。次第而念別也。一心而念圓也。則念佛何非
<lb ed="X" n="0506b21"/><lb ed="R108" n="0386b07"/>敎。一擧雙得。誰謂無成。前通後融。不名爲奪。如是往
<lb ed="X" n="0506b22"/><lb ed="R108" n="0386b08"/>生。固無疑矣。祇恐自生分別。心挂二途。愆繇<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b2201" n="0506b2201"/><anchor xml:id="beg0506b2201" n="0506b2201"/>已<anchor xml:id="end0506b2201"/>生。非
<lb ed="X" n="0506b23"/><lb ed="R108" n="0386b09"/>佛法咎。至若過能改悔。位實難量。釋迦翹勤七日。而
<lb ed="X" n="0506b24"/><lb ed="R108" n="0386b10"/>正覺先成。廣額放下屠刀。而菩提立證。下品疑城。未
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0506c" n="0506c"/>
<lb ed="X" n="0506c01"/><lb ed="R108" n="0386b11"/>足限之矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506c02"/><lb ed="R108" n="0386b12"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506c0201">問。王臣往生。是不舍國事者也。居士往生。是不舍
<lb ed="X" n="0506c03"/><lb ed="R108" n="0386b13"/>家事者也。夫居士一心念佛。或無他礙。若王臣之
<lb ed="X" n="0506c04"/><lb ed="R108" n="0386b14"/>勞於王事。當不若家事之可推諉者。楊無爲諸君。
<lb ed="X" n="0506c05"/><lb ed="R108" n="0386b15"/>亦何嘗被鰥官之刺。而竟致化佛之迎。豈軍旅政
<lb ed="X" n="0506c06"/><lb ed="R108" n="0386b16"/>刑。一切不妨往生乎。抑彼念念與實相不背乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506c07"/><lb ed="R108" n="0386b17"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506c0701">答。達心之士。萬機萬變。而國政非繁。執境之流。一夫
<lb ed="X" n="0506c08"/><lb ed="R108" n="0386b18"/>一婦。而家緣尙累。譬之明鏡照物。終日照而無勞。空
<lb ed="X" n="0506c09"/><lb ed="R108" n="0387a01"/>谷傳聲。多衆傳而不困。如是。則大君不異世尊。百辟
<lb ed="X" n="0506c10"/><lb ed="R108" n="0387a02"/>何非海衆。都俞吁咈。而妙法交宣。慶賞刑威。而眞慈
<lb ed="X" n="0506c11"/><lb ed="R108" n="0387a03"/>平等。王事佛事。打成一片矣。何淨土之難生耶。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0506c12"/><lb ed="R108" n="0387a04"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0506c1201">問。下品下生者。夙緣不淺。得遇明師。助成十念。遂
<lb ed="X" n="0506c13"/><lb ed="R108" n="0387a05"/>證此品。旣具夙緣。應不爲惡。總然爲惡。一念相應。
<lb ed="X" n="0506c14"/><lb ed="R108" n="0387a06"/>萬罪消滅。如久暗得明。頓然光耀。暗無所去。明無
<lb ed="X" n="0506c15"/><lb ed="R108" n="0387a07"/>所來。遇此境界。旋上品上生。猶涉階級。而顧居下
<lb ed="X" n="0506c16"/><lb ed="R108" n="0387a08"/>下。豈罪不可滅。功過相準耶。彼疑城之人。止是稍
<lb ed="X" n="0506c17"/><lb ed="R108" n="0387a09"/>疑。未嘗造惡。抑不登品。誠爲負屈。卽如古今生疑
<lb ed="X" n="0506c18"/><lb ed="R108" n="0387a10"/>城者。當是何人。有指名否。</p></sp>
<lb ed="X" n="0506c19"/><lb ed="R108" n="0387a11"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0506c1901">答。凡人在世。固有惡心雖熾。聞淨土而不疑。亦有福
<lb ed="X" n="0506c20"/><lb ed="R108" n="0387a12"/>業雖修。忽念佛而不信。是以雖爲惡而生淨土者此
<lb ed="X" n="0506c21"/><lb ed="R108" n="0387a13"/>也。然而罪障乍消。淨因未廣。生則必生。但應卑位耳。
<lb ed="X" n="0506c22"/><lb ed="R108" n="0387a14"/>故知內蓄疑情。前功枉棄。心存篤信。帶業還生。則疑
<lb ed="X" n="0506c23"/><lb ed="R108" n="0387a15"/>信之間。利害非細矣。雖然。生疑城者。當是淨業勤修。
<lb ed="X" n="0506c24"/><lb ed="R108" n="0387a16"/>止以心無決定。今世人疑則不勤。勤則不疑。且疑且
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0507a" n="0507a"/>
<lb ed="X" n="0507a01"/><lb ed="R108" n="0387a17"/>勤。萬中一二。安所指其人乎。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507a02"/><lb ed="R108" n="0387a18"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507a0201">問。放鳥<g ref="#CB15179">雀</g>魚鼈等。爲之誦呪念佛。願彼往生。此物
<lb ed="X" n="0507a03"/><lb ed="R108" n="0387b01"/>爲當承力卽生。爲當舍此業報。生在人中。更師放
<lb ed="X" n="0507a04"/><lb ed="R108" n="0387b02"/>生者。依法勤念。乃得生耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507a05"/><lb ed="R108" n="0387b03"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507a0501">答。呪願禽畜者。若業輕緣熟。承法力而亦得往生。業
<lb ed="X" n="0507a06"/><lb ed="R108" n="0387b04"/>重緣疏。止滅罪而改形善趣。然禽畜未必生。而放生
<lb ed="X" n="0507a07"/><lb ed="R108" n="0387b05"/>呪願之人。福不唐捐矣。來生度化。終酬宿因。目連度
<lb ed="X" n="0507a08"/><lb ed="R108" n="0387b06"/>蜂。足爲明鏡。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507a09"/><lb ed="R108" n="0387b07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507a0901">問。以淨穢二土。較勝劣而誘人者。誘凡夫之人也。
<lb ed="X" n="0507a10"/><lb ed="R108" n="0387b08"/>凡夫所極樂者。女人。所極不樂者。無女人。與眷屬
<lb ed="X" n="0507a11"/><lb ed="R108" n="0387b09"/>之睽離也。今使棄眷屬而入無女人之國。且堅拒
<lb ed="X" n="0507a12"/><lb ed="R108" n="0387b10"/>不入矣。佛何無方便如此。或曰。生彼國而六通。天
<lb ed="X" n="0507a13"/><lb ed="R108" n="0387b11"/>眼徹於閨闥。詎有離憂耶。旣身居淨土。而目中常
<lb ed="X" n="0507a14"/><lb ed="R108" n="0387b12"/>見女人。奚異彼國之有女人。那得實無女人乎。又
<lb ed="X" n="0507a15"/><lb ed="R108" n="0387b13"/>雅士性耽質素。不寶金玉。故抵璧投珠。揮金焚錦
<lb ed="X" n="0507a16"/><lb ed="R108" n="0387b14"/>者。往往有之。無惑其聞珍域之名而勿願耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507a17"/><lb ed="R108" n="0387b15"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507a1701">答。淨土雖誘凡夫。然當其始誘之時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0507a1701" n="0507a1701"/><anchor xml:id="beg0507a1701" n="0507a1701"/>已<anchor xml:id="end0507a1701"/>詳陳女色之
<lb ed="X" n="0507a18"/><lb ed="R108" n="0387b16"/>害矣。華箭革囊。種種譬喩。正言女人之爲穢。無女人
<lb ed="X" n="0507a19"/><lb ed="R108" n="0387b17"/>之爲淨也。女人之爲不樂。無女人之爲極樂也。焉得
<lb ed="X" n="0507a20"/><lb ed="R108" n="0387b18"/>反生堅拒。不願西歸乎。且六通遠徹。皆繇心地開明。
<lb ed="X" n="0507a21"/><lb ed="R108" n="0388a01"/>則九族森陳。何啻空華閃爍。目見女人。奚足爲礙。至
<lb ed="X" n="0507a22"/><lb ed="R108" n="0388a02"/>如無求廉士。不羨寶<g ref="#CB15131">邦</g>。是未知寶有同名。實非一體。
<lb ed="X" n="0507a23"/><lb ed="R108" n="0388a03"/>此寶乃頑福所致。觸目而生貪。彼寶是淨德所成。久
<lb ed="X" n="0507a24"/><lb ed="R108" n="0388a04"/>居而不染。執淸修之小節。失聖境之偉觀。亦猶性惡
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0507b" n="0507b"/>
<lb ed="X" n="0507b01"/><lb ed="R108" n="0388a05"/>淫聲。倂點瑟回琴而共棄。心憎野史。與堯謨舜典而
<lb ed="X" n="0507b02"/><lb ed="R108" n="0388a06"/>俱焚。賤金玉而捨西方。何以異於是。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507b03"/><lb ed="R108" n="0388a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507b0301">問。<name role="" type="person">極樂國</name>中。一寶以至四寶。諸多奇麗。充燦其間。
<lb ed="X" n="0507b04"/><lb ed="R108" n="0388a08"/>可謂富矣。然而取之不爲貪者。曰。吾家業也。今人
<lb ed="X" n="0507b05"/><lb ed="R108" n="0388a09"/>皆是富人之乍失業。與久失業者耳。嘗謂富卽吾
<lb ed="X" n="0507b06"/><lb ed="R108" n="0388a10"/>有。委而棄之。若此方龐居士輩者。豈不淸高。不然。
<lb ed="X" n="0507b07"/><lb ed="R108" n="0388a11"/>辛苦經營。早夜積著。雖復舊物。亦幾貪戀。況守錢
<lb ed="X" n="0507b08"/><lb ed="R108" n="0388a12"/>虜哉。彼誓取淨土者。何以異此。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507b09"/><lb ed="R108" n="0388a13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507b0901">答。淨心本具。故云寶是家珍。淨願求生。實乃復其故
<lb ed="X" n="0507b10"/><lb ed="R108" n="0388a14"/>有。夫欲仁得仁尙非貪。吾復吾心胡名染。若夫實報
<lb ed="X" n="0507b11"/><lb ed="R108" n="0388a15"/>莊嚴。則亦因淨果淨。理自如是。又何慕焉。如其顧舊
<lb ed="X" n="0507b12"/><lb ed="R108" n="0388a16"/>業而求生。心之垢亦甚矣。何以得生淨土。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507b13"/><lb ed="R108" n="0388a17"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507b1301">問。法藏恐人之憚煩而不求往生也。曰。十念足矣。
<lb ed="X" n="0507b14"/><lb ed="R108" n="0388a18"/>釋迦恐人之憚煩而不求往生也。曰。七日足矣。見
<lb ed="X" n="0507b15"/><lb ed="R108" n="0388b01"/>夫婦數米而念者。敎以三十六萬億九千五百之
<lb ed="X" n="0507b16"/><lb ed="R108" n="0388b02"/>號。從約也。而釋迦又以聞毫相名。與一稱名之效
<lb ed="X" n="0507b17"/><lb ed="R108" n="0388b03"/>誘人。其意一耳。至遠公。與式公。而六時。而懺儀。備
<lb ed="X" n="0507b18"/><lb ed="R108" n="0388b04"/>也。士攢眉去焉。夫使七日十念而不然也。佛語誑。
<lb ed="X" n="0507b19"/><lb ed="R108" n="0388b05"/>信然也。何爲峻淨國之城而拒人耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507b20"/><lb ed="R108" n="0388b06"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507b2001">答。大聖化人。善權自非一種。宜繁者爲說繁。宜簡者
<lb ed="X" n="0507b21"/><lb ed="R108" n="0388b07"/>爲說簡。七日十念。非言易以驕人。百倍之精專。七日
<lb ed="X" n="0507b22"/><lb ed="R108" n="0388b08"/>勝乎七日。十念超乎萬念也。六時禮懺。非言難以阻
<lb ed="X" n="0507b23"/><lb ed="R108" n="0388b09"/>人。宿習之濃厚。少時則刮磨未盡。有間則三昧難成
<lb ed="X" n="0507b24"/><lb ed="R108" n="0388b10"/>也。龍舒日禮千拜。永明晝夜萬聲。攢眉而去。吾末如
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0507c" n="0507c"/>
<lb ed="X" n="0507c01"/><lb ed="R108" n="0388b11"/>之何也<anchor xml:id="nkr_note_add_0507c0101" n="0507c0101"/><anchor xml:id="beg0507c0101" n="0507c0101"/>已<anchor xml:id="end0507c0101"/>。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507c02"/><lb ed="R108" n="0388b12"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507c0201">問。古德一喚裴休之名。動其羅刹之念。謂諱所當
<lb ed="X" n="0507c03"/><lb ed="R108" n="0388b13"/>諱。而於彌陀呼喚無諱焉。衆所惑也。曰。此彌陀之
<lb ed="X" n="0507c04"/><lb ed="R108" n="0388b14"/>願。無傷也。聲音之道。靡間顯幽。故皋某來復。望其
<lb ed="X" n="0507c05"/><lb ed="R108" n="0388b15"/>更生。號天呼父。命曰反本。至於發言必稱堯舜。逢
<lb ed="X" n="0507c06"/><lb ed="R108" n="0388b16"/>人每說項斯。其指同矣。但六字尙存皈敬之文。四
<lb ed="X" n="0507c07"/><lb ed="R108" n="0388b17"/>字全似唱名之瀆。牛山用以驅魔。等呪中鬼神之
<lb ed="X" n="0507c08"/><lb ed="R108" n="0388b18"/>號。市人用以泄憤。同俗間詛詈之詞。若此者。亦可
<lb ed="X" n="0507c09"/><lb ed="R108" n="0389a01"/>數數聒耳否乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507c10"/><lb ed="R108" n="0389a02"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507c1001">答。裴休是二字之家諱。一稱則<anchor xml:id="nkr_note_add_0507c1001" n="0507c1001"/><anchor xml:id="beg0507c1001" n="0507c1001"/>已<anchor xml:id="end0507c1001"/>褻其人。彌陀是萬
<lb ed="X" n="0507c11"/><lb ed="R108" n="0389a03"/>德之尊稱。屢誦則彌增其美。稱堯說項喩實然矣。旣
<lb ed="X" n="0507c12"/><lb ed="R108" n="0389a04"/>爾。則但念尊稱。便成皈敬。六字四字。誠無別焉。獨以
<lb ed="X" n="0507c13"/><lb ed="R108" n="0389a05"/>法久弊生。翻成瀆慢。鳴鑼擊鼓。而如唱如謌。泄憤申
<lb ed="X" n="0507c14"/><lb ed="R108" n="0389a06"/>冤。而似呪似詛。聞之天耳。寧不悲乎。然而戲稱怒擧。
<lb ed="X" n="0507c15"/><lb ed="R108" n="0389a07"/>亦植良因。果報將來。不可思議。凡情未諳。明者知之。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507c16"/><lb ed="R108" n="0389a08"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507c1601">問。觀音勢至。淨國之儲君也。一稱其名。彼必來赴。
<lb ed="X" n="0507c17"/><lb ed="R108" n="0389a09"/>譬如宰相。有汲引薦<g ref="#CB15072">㧞</g>之權。求進取者。可叫號而
<lb ed="X" n="0507c18"/><lb ed="R108" n="0389a10"/>通之。未聞直干人主者也。至如水鳥樹林。旣皆佛
<lb ed="X" n="0507c19"/><lb ed="R108" n="0389a11"/>化。臨終見之。與見佛無殊。則生前念之。與念佛何
<lb ed="X" n="0507c20"/><lb ed="R108" n="0389a12"/>異。況又不必直斥鴻名。重彼凡夫之惑。</p></sp>
<lb ed="X" n="0507c21"/><lb ed="R108" n="0389a13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0507c2101">答。權分大小。則千千宰執。何如一遇明君。報有正依。
<lb ed="X" n="0507c22"/><lb ed="R108" n="0389a14"/>則庭下莊嚴。豈比堂中眞主。是故提綱者自張其目。
<lb ed="X" n="0507c23"/><lb ed="R108" n="0389a15"/>摘葉者每失其根。獨擧鴻名。更無容惑矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0507c24"/><lb ed="R108" n="0389a16"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0507c2401">問。或想六字在我身分。一一歷念。此與安般數息。
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0508a" n="0508a"/>
<lb ed="X" n="0508a01"/><lb ed="R108" n="0389a17"/>同一攝心。云何不許。斥爲外道。又今時蓮宗。壞於
<lb ed="X" n="0508a02"/><lb ed="R108" n="0389a18"/>白蓮等敎。寶鑑所載。僅其二三。未盡擧也。向使佛
<lb ed="X" n="0508a03"/><lb ed="R108" n="0389b01"/>說經時。旣證六方廣長之舌。復示百種波旬之狀。
<lb ed="X" n="0508a04"/><lb ed="R108" n="0389b02"/>庶讖同禹鼎。魔息閻浮。而不慮此。果何說乎。且卽
<lb ed="X" n="0508a05"/><lb ed="R108" n="0389b03"/>今其說最熾。其害甚深者。爲是那種外道耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0508a06"/><lb ed="R108" n="0389b04"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508a0601">答。安般。乃借息觀心。全殊鍊氣。歷念。則著身求效。固
<lb ed="X" n="0508a07"/><lb ed="R108" n="0389b05"/>是邪宗。寶鑑深呵。他書競斥。千形萬態。莫可具陳。法
<lb ed="X" n="0508a08"/><lb ed="R108" n="0389b06"/>弱魔強。末運應爾。佛曾懸記。非不慮也。若卽今熾然
<lb ed="X" n="0508a09"/><lb ed="R108" n="0389b07"/>爲害。則有所謂十六字經。氣氣歸臍者。盡力追奔。直
<lb ed="X" n="0508a10"/><lb ed="R108" n="0389b08"/>至丹田者。蹉認誰字者。謬解南無者。若斯等流。如鬼
<lb ed="X" n="0508a11"/><lb ed="R108" n="0389b09"/>如魅。全無意況。西天九十五種之所不收。此方儒道
<lb ed="X" n="0508a12"/><lb ed="R108" n="0389b10"/>二敎之所不攝。野火燒空。久之自滅耳。又何足謂之
<lb ed="X" n="0508a13"/><lb ed="R108" n="0389b11"/>外道乎哉。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508a14"/><lb ed="R108" n="0389b12"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508a1401">問。今之迷者。猶背燭而坐。回首無不見燭者。彼一
<lb ed="X" n="0508a15"/><lb ed="R108" n="0389b13"/>念緣佛。便應見佛。如必念之熟而後見。將回首見
<lb ed="X" n="0508a16"/><lb ed="R108" n="0389b14"/>燭者。亦必瞪目熟視。久而後見哉。向令佛設善權。
<lb ed="X" n="0508a17"/><lb ed="R108" n="0389b15"/>念佛時。隨念見佛。停心絕念。及與雜念時。便爾懵
<lb ed="X" n="0508a18"/><lb ed="R108" n="0389b16"/>然。斯人人念佛矣。安有闡提耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0508a19"/><lb ed="R108" n="0389b17"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508a1901">答。太陽日日當天。而戴盆不覺。明鏡時時對面。而瞽
<lb ed="X" n="0508a20"/><lb ed="R108" n="0389b18"/>目無知。念佛之人。念念與彌陀相接。而自昧自迷。何
<lb ed="X" n="0508a21"/><lb ed="R108" n="0390a01"/>以異於是。良以心水不淸。佛月不現。衆生自咎。於佛
<lb ed="X" n="0508a22"/><lb ed="R108" n="0390a02"/>何尤。且明燭在背。回首幾人。指點徒勞。堅然強項。乃
<lb ed="X" n="0508a23"/><lb ed="R108" n="0390a03"/>責佛之難見。亦獨何歟。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508a24"/><lb ed="R108" n="0390a04"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508a2401">問。黃帝內經。明大惑之病。謂目中無端。忽有所見。
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0508b" n="0508b"/>
<lb ed="X" n="0508b01"/><lb ed="R108" n="0390a05"/>是也。今學人於本無中。忽有所見。與見鬼何別。又
<lb ed="X" n="0508b02"/><lb ed="R108" n="0390a06"/>云。將死之時。乃得接引。所謂時衰鬼弄人。捨身而
<lb ed="X" n="0508b03"/><lb ed="R108" n="0390a07"/>隨之。不亦大惑歟。顧稱見惑思惑。一切惑繇是破
<lb ed="X" n="0508b04"/><lb ed="R108" n="0390a08"/>焉。世人安得不惑。</p></sp>
<lb ed="X" n="0508b05"/><lb ed="R108" n="0390a09"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508b0501">答。無故而忽見。安得非邪。昔觀而今成。安得非正。蓋
<lb ed="X" n="0508b06"/><lb ed="R108" n="0390a10"/>因果之常理也。淨業學人。應須平日考因果之根原。
<lb ed="X" n="0508b07"/><lb ed="R108" n="0390a11"/>辨邪正之微細。至於臨終所見。魔佛顯然。誰足爲惑。
<lb ed="X" n="0508b08"/><lb ed="R108" n="0390a12"/>如觀立佛而現坐佛者。魔也。正報依報。不與經文符
<lb ed="X" n="0508b09"/><lb ed="R108" n="0390a13"/>合者。魔也。以空觀空之而隱者。魔也。苟爲不然。則淨
<lb ed="X" n="0508b10"/><lb ed="R108" n="0390a14"/>心成就。淨境現前。接引往生。訓垂金口。安得與無故
<lb ed="X" n="0508b11"/><lb ed="R108" n="0390a15"/>忽見比耶。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508b12"/><lb ed="R108" n="0390a16"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508b1201">問。經云。刹中有諸天世人之異。此中旣無日月風
<lb ed="X" n="0508b13"/><lb ed="R108" n="0390a17"/>雨之司。諸天當何所職。又無營求衣食之苦。世人
<lb ed="X" n="0508b14"/><lb ed="R108" n="0390a18"/>當何所爲。合是攝來人天。良以化形丈六八尺。見
<lb ed="X" n="0508b15"/><lb ed="R108" n="0390b01"/>證賢位聖位矣。更出舊名何也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0508b16"/><lb ed="R108" n="0390b02"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508b1601">答。人天念佛。皆獲往生。欲示生因。猶存舊號。並是無
<lb ed="X" n="0508b17"/><lb ed="R108" n="0390b03"/>爲侶伴。禪寂生涯。何必上主天曹。下營人事。如此世
<lb ed="X" n="0508b18"/><lb ed="R108" n="0390b04"/>界中耶。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508b19"/><lb ed="R108" n="0390b05"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508b1901">問。法藏之發四十八願也。曰。不得是願。誓不作佛。
<lb ed="X" n="0508b20"/><lb ed="R108" n="0390b06"/>今法藏之作佛。經十劫矣。其得誓願久矣。然尤亟
<lb ed="X" n="0508b21"/><lb ed="R108" n="0390b07"/>亟然引衆生而歸之。若塡河塞井然似繇未滿願
<lb ed="X" n="0508b22"/><lb ed="R108" n="0390b08"/>者。何也。願之未滿。不可言得。願之未得。不應作佛。
<lb ed="X" n="0508b23"/><lb ed="R108" n="0390b09"/>豈作迹佛之後。又願度生。至其涅槃而歸本佛。始
<lb ed="X" n="0508b24"/><lb ed="R108" n="0390b10"/>眞作佛耶。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0508c" n="0508c"/>
<lb ed="X" n="0508c01"/><lb ed="R108" n="0390b11"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508c0101">答。菩薩之道。方其在因地也。則從因至果。及其居果
<lb ed="X" n="0508c02"/><lb ed="R108" n="0390b12"/>地也。又帶果行因。是以得願而心如未得。弘願繇稱
<lb ed="X" n="0508c03"/><lb ed="R108" n="0390b13"/>作佛。而不住佛邊。眞佛斯在。豈比人天小行。羅漢偏
<lb ed="X" n="0508c04"/><lb ed="R108" n="0390b14"/>空者耶。若曰迹佛度生。唯涅槃乃成眞佛。則古佛涅
<lb ed="X" n="0508c05"/><lb ed="R108" n="0390b15"/>槃。皆同斷滅。靈山一會。儼然未散。復云何通。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508c06"/><lb ed="R108" n="0390b16"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508c0601">問。或云。西乃天傾物老之方。人死念絕。乃得生彼。
<lb ed="X" n="0508c07"/><lb ed="R108" n="0390b17"/>又云。天傾之處。地爲有餘。有餘。則能廣容往生之
<lb ed="X" n="0508c08"/><lb ed="R108" n="0390b18"/>衆。又云。庚辛屬金。金不變壞。以示不退轉之義。又
<lb ed="X" n="0508c09"/><lb ed="R108" n="0391a01"/>云。萬物以西而成百果皆實於秋。行人東方行因。
<lb ed="X" n="0508c10"/><lb ed="R108" n="0391a02"/>西方證果。竊爲往生乃是生機。何不入東方生物
<lb ed="X" n="0508c11"/><lb ed="R108" n="0391a03"/>之府。而反入肅殺之地。若標第一義諦。何不直於
<lb ed="X" n="0508c12"/><lb ed="R108" n="0391a04"/>中央攝入耶。無乃但論一時當機。所謂西者。無所
<lb ed="X" n="0508c13"/><lb ed="R108" n="0391a05"/>取義歟。</p></sp>
<lb ed="X" n="0508c14"/><lb ed="R108" n="0391a06"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0508c1401">答。如來一語。多義攸含。但邪正殊途。理應揀擇。若云
<lb ed="X" n="0508c15"/><lb ed="R108" n="0391a07"/>念絕。則念絕誰生。若云地容。則地容有限。金性不變。
<lb ed="X" n="0508c16"/><lb ed="R108" n="0391a08"/>秋位司成。二義爲近。據實而論。亦不盡然。蓋虗空無
<lb ed="X" n="0508c17"/><lb ed="R108" n="0391a09"/>盡。世界何窮。今此極樂之<g ref="#CB15131">邦</g>。東觀則西。西觀則東。南
<lb ed="X" n="0508c18"/><lb ed="R108" n="0391a10"/>北二方。亦復類是。釋迦勸往。故說西方。別佛讚生。必
<lb ed="X" n="0508c19"/><lb ed="R108" n="0391a11"/>標他向。那得執西立義。膠固不融。不然。童子徧參。何
<lb ed="X" n="0508c20"/><lb ed="R108" n="0391a12"/>復南爲正位。藥師示現。乃令東亦淨方。<anchor xml:id="nkr_note_add_0508c2001" n="0508c2001"/><anchor xml:id="beg0508c2001" n="0508c2001"/>但<anchor xml:id="end0508c2001"/>歸心一處。
<lb ed="X" n="0508c21"/><lb ed="R108" n="0391a13"/>專念斯成<anchor xml:id="nkr_note_add_0508c2101" n="0508c2101"/><anchor xml:id="beg0508c2101" n="0508c2101"/>已<anchor xml:id="end0508c2101"/>耳。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0508c22"/><lb ed="R108" n="0391a14"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0508c2201">問。兜率。彌勒宮也。昔人往往發願求生。具有儀法。
<lb ed="X" n="0508c23"/><lb ed="R108" n="0391a15"/>至唐道昂。專修西方。而臨終兜率來迎。夫兜率可
<lb ed="X" n="0508c24"/><lb ed="R108" n="0391a16"/>不願而致。西方似亦可不願而致矣。又或誓取銅
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0509a" n="0509a"/>
<lb ed="X" n="0509a01"/><lb ed="R108" n="0391a17"/>輪。反得鐵輪。誓取金臺。反得銀臺。則誓取西方淨
<lb ed="X" n="0509a02"/><lb ed="R108" n="0391a18"/>土。反得東方淨土。亦未可知。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509a03"/><lb ed="R108" n="0391b01"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509a0301">答。十善戒定。生天之正因也。發願回向。生淨土之正
<lb ed="X" n="0509a04"/><lb ed="R108" n="0391b02"/>因也。故生天者。容有不資於願。而生淨土者。無願則
<lb ed="X" n="0509a05"/><lb ed="R108" n="0391b03"/>不成也。蓋淨土非無善力。而願乃居先。生天亦假慕
<lb ed="X" n="0509a06"/><lb ed="R108" n="0391b04"/>求。而善爲之主。世有初修天業。後知非。而一意西方。
<lb ed="X" n="0509a07"/><lb ed="R108" n="0391b05"/>是以歿現玉京。俄隱跡。而重彰佛國。正專求之所感。
<lb ed="X" n="0509a08"/><lb ed="R108" n="0391b06"/>豈漫修而可成。至如銅鐵未符。金銀稍隔。則是求上
<lb ed="X" n="0509a09"/><lb ed="R108" n="0391b07"/>僅得其中。然而終竟必如其願。志西方而功未就。要
<lb ed="X" n="0509a10"/><lb ed="R108" n="0391b08"/>於人天善道受生耳。若能純一用心。堅誠發願。西則
<lb ed="X" n="0509a11"/><lb ed="R108" n="0391b09"/>必西。何東生之足慮。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0509a12"/><lb ed="R108" n="0391b10"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0509a1201">問。懺中所禮佛。乃盡三世。而所念佛。獨一彌陀。固
<lb ed="X" n="0509a13"/><lb ed="R108" n="0391b11"/>謂三世諸佛無稱名之願耳。然彌陀亦有多名。具
<lb ed="X" n="0509a14"/><lb ed="R108" n="0391b12"/>在經中。隨取一名持之。得否。據小彌陀經。翻爲無
<lb ed="X" n="0509a15"/><lb ed="R108" n="0391b13"/>量壽。無量光。而觀經獨稱無量壽者。豈能觀之智。
<lb ed="X" n="0509a16"/><lb ed="R108" n="0391b14"/>所觀之光。卽爲光耶。六方佛中。其西亦有無量壽
<lb ed="X" n="0509a17"/><lb ed="R108" n="0391b15"/>者。卽是此佛自讚否耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509a18"/><lb ed="R108" n="0391b16"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509a1801">答。如來名號。誠曰多端。但取偏熟衆生耳根。於中實
<lb ed="X" n="0509a19"/><lb ed="R108" n="0391b17"/>無差別。惟彼彌陀之號。普徧十方。故令稱念之人。皆
<lb ed="X" n="0509a20"/><lb ed="R108" n="0391b18"/>歸一致。且無量壽是唐言。阿彌陀乃梵語。而壽量現
<lb ed="X" n="0509a21"/><lb ed="R108" n="0392a01"/>等虗空。光明自徧宇宙。擧體該用。但云無量壽足矣。
<lb ed="X" n="0509a22"/><lb ed="R108" n="0392a02"/>若夫十方諸佛。覈之歷有同名。釋迦尊稱。多之至於
<lb ed="X" n="0509a23"/><lb ed="R108" n="0392a03"/>無算。極樂敎主。何獨不然。非佛自讚。亦無疑矣。今時
<lb ed="X" n="0509a24"/><lb ed="R108" n="0392a04"/>有人執念釋迦而不念彌陀者。自以爲是。拗衆稱高。
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0509b" n="0509b"/>
<lb ed="X" n="0509b01"/><lb ed="R108" n="0392a05"/>噫。釋迦使汝師彌陀。而汝不從敎。譬之子違父命。而
<lb ed="X" n="0509b02"/><lb ed="R108" n="0392a06"/>不就明師。雖日呼其父。安得不云忤逆。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0509b03"/><lb ed="R108" n="0392a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0509b0301">問。觀音紹位時。彼世界中。固知必念彼佛之號矣。
<lb ed="X" n="0509b04"/><lb ed="R108" n="0392a08"/>不知法藏當時念何佛名而成淨土。使其無所念。
<lb ed="X" n="0509b05"/><lb ed="R108" n="0392a09"/>固不當以<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b0501" n="0509b0501"/><anchor xml:id="beg0509b0501" n="0509b0501"/>己<anchor xml:id="end0509b0501"/>之所不爲者強人。使其徧念諸佛。尤
<lb ed="X" n="0509b06"/><lb ed="R108" n="0392a10"/>不當使人專持而獨私於<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b0601" n="0509b0601"/><anchor xml:id="beg0509b0601" n="0509b0601"/>己<anchor xml:id="end0509b0601"/>。又復此門之開。自彌
<lb ed="X" n="0509b07"/><lb ed="R108" n="0392a11"/>陀始。則諸佛何以徒知讚羨。而閉其門。略不爲衆
<lb ed="X" n="0509b08"/><lb ed="R108" n="0392a12"/>生地耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509b09"/><lb ed="R108" n="0392a13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509b0901">答。古佛出世。<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b0901" n="0509b0901"/><anchor xml:id="beg0509b0901" n="0509b0901"/>已<anchor xml:id="end0509b0901"/>經無量。則後佛之念先佛。誰復能數
<lb ed="X" n="0509b10"/><lb ed="R108" n="0392a14"/>計而知。但當機敎主。開啓法門。必出自一佛之口。猶
<lb ed="X" n="0509b11"/><lb ed="R108" n="0392a15"/>禮樂征伐自天子出耳。非諸侯之不言念佛也。且法
<lb ed="X" n="0509b12"/><lb ed="R108" n="0392a16"/>海無邊。非謂止念佛。而更無諸敎。化門不執。豈必行
<lb ed="X" n="0509b13"/><lb ed="R108" n="0392a17"/>諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b1301" n="0509b1301"/><anchor xml:id="beg0509b1301" n="0509b1301"/>己<anchor xml:id="end0509b1301"/>。而然後敎人。就使彌陀不念古佛。令衆生念<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b1302" n="0509b1302"/><anchor xml:id="beg0509b1302" n="0509b1302"/>已<anchor xml:id="end0509b1302"/>
<lb ed="X" n="0509b14"/><lb ed="R108" n="0392a18"/>何妨。譬孔子學無常師。爲萬代宗師奚礙但當專念
<lb ed="X" n="0509b15"/><lb ed="R108" n="0392b01"/>焉用多疑。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0509b16"/><lb ed="R108" n="0392b02"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0509b1601">問。彼佛壽命。所謂河沙劫石。浩浩渺渺。非二乘能
<lb ed="X" n="0509b17"/><lb ed="R108" n="0392b03"/>知者也。若曰復有觀音紹統。是無量而有量矣。佛
<lb ed="X" n="0509b18"/><lb ed="R108" n="0392b04"/>厭衆生耶。衆生厭佛耶。佛厭衆生。則非佛。衆生厭
<lb ed="X" n="0509b19"/><lb ed="R108" n="0392b05"/>佛。如法華所云。則觀音之開普門久矣。似非喜新
<lb ed="X" n="0509b20"/><lb ed="R108" n="0392b06"/>者之所樂從也。將彌陀涅槃之後。亦有正法。像法。
<lb ed="X" n="0509b21"/><lb ed="R108" n="0392b07"/>末法。而觀音之補位。同彌勒之降生乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509b22"/><lb ed="R108" n="0392b08"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509b2201">答。無量有二。一爲無量之無量。法性等於虗空是也。
<lb ed="X" n="0509b23"/><lb ed="R108" n="0392b09"/>二爲有量之無量。雖有紹繼。而人天莫數。是也。疑者
<lb ed="X" n="0509b24"/><lb ed="R108" n="0392b10"/>謂釋迦誘迷<g ref="#CB15131">邦</g>諸子。故現無常。彌陀統淨土諸賢。正
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0509c" n="0509c"/>
<lb ed="X" n="0509c01"/><lb ed="R108" n="0392b11"/>宜永壽。其涅槃也。似厭衆生。然而淨土衆生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c0101" n="0509c0101"/><anchor xml:id="beg0509c0101" n="0509c0101"/>已<anchor xml:id="end0509c0101"/>能悟
<lb ed="X" n="0509c02"/><lb ed="R108" n="0392b12"/>佛身之常住。非比娑婆凡品。率皆認跡滅爲眞亡。無
<lb ed="X" n="0509c03"/><lb ed="R108" n="0392b13"/>去無來。非新非舊。生彼國者。尙不明此義乎。是則子
<lb ed="X" n="0509c04"/><lb ed="R108" n="0392b14"/>克家而父退休。臣有德而君禪位。繇衆生不疑無佛。
<lb ed="X" n="0509c05"/><lb ed="R108" n="0392b15"/>故佛身權示捨生。縱入涅槃。奚得稱厭。若夫位有補
<lb ed="X" n="0509c06"/><lb ed="R108" n="0392b16"/>處。則彷彿龍華。法無正末。則迥異娑婆矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0509c07"/><lb ed="R108" n="0392b17"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0509c0701">問。極樂之樂。從情識生。三禪而上。<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c0701" n="0509c0701"/><anchor xml:id="beg0509c0701" n="0509c0701"/>已<anchor xml:id="end0509c0701"/>不耽樂。九品
<lb ed="X" n="0509c08"/><lb ed="R108" n="0392b18"/>之內。顧復求樂。何也。若云寂滅爲樂之樂。豈必緣
<lb ed="X" n="0509c09"/><lb ed="R108" n="0393a01"/>衣食自然。無有衆苦。而得名乎。若云淨土唯心。心
<lb ed="X" n="0509c10"/><lb ed="R108" n="0393a02"/>體常樂。何爲又言觀佛心者。大慈悲是。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509c11"/><lb ed="R108" n="0393a03"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509c1101">答。極樂雖接凡情。其實有二。一者對苦說樂。無有衆
<lb ed="X" n="0509c12"/><lb ed="R108" n="0393a04"/>苦。故名極樂。二者稱性說樂。無苦無樂。故名極樂。此
<lb ed="X" n="0509c13"/><lb ed="R108" n="0393a05"/>之眞樂。豈情識之擬耶。又聲聞以寂滅爲樂。大聖以
<lb ed="X" n="0509c14"/><lb ed="R108" n="0393a06"/>慈悲爲樂。則大慈悲心。非卽常樂乎。而世人以戚戚
<lb ed="X" n="0509c15"/><lb ed="R108" n="0393a07"/>言悲。抑末矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0509c16"/><lb ed="R108" n="0393a08"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0509c1601">問。諸穢者。善權之必資也。昔宣師持律甚嚴。化佛
<lb ed="X" n="0509c17"/><lb ed="R108" n="0393a09"/>數以穢破之。竊意淨刹中人。皆繇精戒而生。佛於
<lb ed="X" n="0509c18"/><lb ed="R108" n="0393a10"/>此人。正宜徧示穢相。破其執情。柰何更示淨相。將
<lb ed="X" n="0509c19"/><lb ed="R108" n="0393a11"/>非以水濟水乎。若曰此人定業應爾。則所謂欲令
<lb ed="X" n="0509c20"/><lb ed="R108" n="0393a12"/>法音宣流。變化所作者。何人欲。何人變也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0509c21"/><lb ed="R108" n="0393a13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0509c2101">答。諸佛善權。合宜則用。有宜逆破者。有宜順成者。各
<lb ed="X" n="0509c22"/><lb ed="R108" n="0393a14"/>隨其機而<anchor xml:id="nkr_note_add_0509c2201" n="0509c2201"/><anchor xml:id="beg0509c2201" n="0509c2201"/>已<anchor xml:id="end0509c2201"/>。娑婆苦界。先以苦而折摧。安養樂<g ref="#CB15131">邦</g>。合
<lb ed="X" n="0509c23"/><lb ed="R108" n="0393a15"/>用淨而攝受。要使故習永離。善根純熟。何得遽以穢
<lb ed="X" n="0509c24"/><lb ed="R108" n="0393a16"/>破。遂令鄙吝復萌。水鳥樹林。咸宣妙法。蓋爲此也。直
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0510a" n="0510a"/>
<lb ed="X" n="0510a01"/><lb ed="R108" n="0393a17"/>俟忍力堅強。然後回入染鄕。利生接物耳。今麤心比
<lb ed="X" n="0510a02"/><lb ed="R108" n="0393a18"/>丘。未成一德。先試諸艱。觸涅而緇。良繇自取矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510a03"/><lb ed="R108" n="0393b01"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510a0301">問。一人作佛事。諸佛應盡知。十方佛來迎。是人何
<lb ed="X" n="0510a04"/><lb ed="R108" n="0393b02"/>所向。諸佛本同。迹同。種種皆同。念佛者。合是十方
<lb ed="X" n="0510a05"/><lb ed="R108" n="0393b03"/>諸佛同來接引。此獨一方三聖往迎。必其念時。所
<lb ed="X" n="0510a06"/><lb ed="R108" n="0393b04"/>見偏淺。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510a07"/><lb ed="R108" n="0393b05"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510a0701">答。諸佛雖能徧知。而赴機不亂。一佛旣勤專念。而感
<lb ed="X" n="0510a08"/><lb ed="R108" n="0393b06"/>應自符。修淨土者。就使諸佛齊彰。亦必有主有伴。彌
<lb ed="X" n="0510a09"/><lb ed="R108" n="0393b07"/>陀獨顯。化佛雲從。因果法爾如然。非是偏淺所致。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510a10"/><lb ed="R108" n="0393b08"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510a1001">問。涅槃云。釋迦亦有淨土。本我導師。在彼末法。最
<lb ed="X" n="0510a11"/><lb ed="R108" n="0393b09"/>後誠言。可無信受。便爾六時但念迦文。生難勝國。
<lb ed="X" n="0510a12"/><lb ed="R108" n="0393b10"/>豈不當機耶。釋迦極讚彌陀。合如其願。旣生彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1201" n="0510a1201"/><anchor xml:id="beg0510a1201" n="0510a1201"/>已<anchor xml:id="end0510a1201"/>。
<lb ed="X" n="0510a13"/><lb ed="R108" n="0393b11"/>遣我承事彌陀。亦復何礙。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510a14"/><lb ed="R108" n="0393b12"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510a1401">答。諸佛誰無淨土。彌陀亦有穢<g ref="#CB15131">邦</g>。良繇土土交資。佛
<lb ed="X" n="0510a15"/><lb ed="R108" n="0393b13"/>佛互讚。如世易子而敎。猶華接幹而生。妙用微權。不
<lb ed="X" n="0510a16"/><lb ed="R108" n="0393b14"/>可思議。惡知難勝。非卽淸泰之鄕。安辨瞿曇。得無法
<lb ed="X" n="0510a17"/><lb ed="R108" n="0393b15"/>藏之後。<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1701" n="0510a1701"/><anchor xml:id="beg0510a1701" n="0510a1701"/>但<anchor xml:id="end0510a1701"/>遵現敎。毋用他求。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510a18"/><lb ed="R108" n="0393b16"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510a1801">問。有云大徹大悟人。不妨更見彌陀。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0510a1801" n="0510a1801"/><anchor xml:id="beg0510a1801" n="0510a1801"/>已<anchor xml:id="end0510a1801"/>不歷諸
<lb ed="X" n="0510a19"/><lb ed="R108" n="0393b17"/>位。立地成佛矣。以佛見佛。猶以知知知。此一見爲
<lb ed="X" n="0510a20"/><lb ed="R108" n="0393b18"/>是參。爲是證。意者權示榜樣。又或理旣頓超。身猶
<lb ed="X" n="0510a21"/><lb ed="R108" n="0394a01"/>凡下。往獲妙用。乃可度生耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510a22"/><lb ed="R108" n="0394a02"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510a2201">答。凡夫心始得悟。見處與佛相齊。菩薩行實無邊。功
<lb ed="X" n="0510a23"/><lb ed="R108" n="0394a03"/>能去佛猶遠。不妨再依古佛。重受新聞。且證且參。何
<lb ed="X" n="0510a24"/><lb ed="R108" n="0394a04"/>窮何盡。昔人謂離師太早。不能盡其妙。況離佛乎。若
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0510b" n="0510b"/>
<lb ed="X" n="0510b01"/><lb ed="R108" n="0394a05"/>執三祇薰鍊。是藏敎小乘。而弱羽狂飛。失利多矣。可
<lb ed="X" n="0510b02"/><lb ed="R108" n="0394a06"/>不愼諸。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510b03"/><lb ed="R108" n="0394a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510b0301">問。卽淨卽穢。卽穢卽淨。西方此土。不踰分寸。生而
<lb ed="X" n="0510b04"/><lb ed="R108" n="0394a08"/>卽無生。去則實不去。今曰彈指。曰一念頃。曰屈伸
<lb ed="X" n="0510b05"/><lb ed="R108" n="0394a09"/>臂。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0510b0501" n="0510b0501"/><anchor xml:id="beg0510b0501" n="0510b0501"/>已<anchor xml:id="end0510b0501"/>約時。便似擧足移步。雖云極速。猶是兩途。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510b06"/><lb ed="R108" n="0394a10"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510b0601">答。執謝惑銷。縱使路阻千山。而融通不二。情關識鎖。
<lb ed="X" n="0510b07"/><lb ed="R108" n="0394a11"/>就令速超彈指。而判隔彌深。今學人唯圖句語尖新。
<lb ed="X" n="0510b08"/><lb ed="R108" n="0394a12"/>喜談卽穢卽淨。不知頭沒九淵之下。謂天壤無殊。身
<lb ed="X" n="0510b09"/><lb ed="R108" n="0394a13"/>沈鮑廁之中。謂薰蕕不別。良可哀夫。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510b10"/><lb ed="R108" n="0394a14"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510b1001">問。執途之人而問之。皆曰。念佛。耳之。則口稱。非心
<lb ed="X" n="0510b11"/><lb ed="R108" n="0394a15"/>念也。詰之。則曰。心口相應云。夫心口相應斯成聲。
<lb ed="X" n="0510b12"/><lb ed="R108" n="0394a16"/>因心而動斯爲念。安得以聲爲念乎。或謂萬法唯
<lb ed="X" n="0510b13"/><lb ed="R108" n="0394a17"/>心。何聲之非心耶。然則鐘鼓琴瑟之鳴。亦是念乎。
<lb ed="X" n="0510b14"/><lb ed="R108" n="0394a18"/>幾矯亂矣。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510b15"/><lb ed="R108" n="0394b01"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510b1501">答。鐘鼓雖含洪韻。非叩不鳴。琴瑟雖具妙音。無指不
<lb ed="X" n="0510b16"/><lb ed="R108" n="0394b02"/>發。鐘鼓琴瑟。譬脣舌之外張。若擊若彈。似心念之內
<lb ed="X" n="0510b17"/><lb ed="R108" n="0394b03"/>動。如其絕念。從何發聲。是以寐語喃喃。亦繇夢想。豈
<lb ed="X" n="0510b18"/><lb ed="R108" n="0394b04"/>得佛聲浩浩。不自心源。但世人任運稱呼。不專不切。
<lb ed="X" n="0510b19"/><lb ed="R108" n="0394b05"/>初則藉念成聲。頃則隨聲亂念。名曰相應。實不相應
<lb ed="X" n="0510b20"/><lb ed="R108" n="0394b06"/>耳。天如有言。口與心。聲聲相應。心與佛。步步不離。如
<lb ed="X" n="0510b21"/><lb ed="R108" n="0394b07"/>是念佛。其庶幾乎。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510b22"/><lb ed="R108" n="0394b08"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510b2201">問。善財之參德雲。始知念佛法門。及南過百城。五
<lb ed="X" n="0510b23"/><lb ed="R108" n="0394b09"/>十四參而見阿彌陀佛也。則三昧成矣。他日文殊
<lb ed="X" n="0510b24"/><lb ed="R108" n="0394b10"/>現身竹林。但令人念阿彌陀佛。夫以善財位臻十
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0510c" n="0510c"/>
<lb ed="X" n="0510c01"/><lb ed="R108" n="0394b11"/>信。文殊何不徑指卽見彌陀。而顧使周歷百城乎。
<lb ed="X" n="0510c02"/><lb ed="R108" n="0394b12"/>彼學人未南詢而輙議西歸者。太早計乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510c03"/><lb ed="R108" n="0394b13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510c0301">答。始參而敎念佛。則從源以及流。周歷而見彌陀。則
<lb ed="X" n="0510c04"/><lb ed="R108" n="0394b14"/>繇末而歸本。所謂無不從此法界流。無不還歸此法
<lb ed="X" n="0510c05"/><lb ed="R108" n="0394b15"/>界也。是故南詢而後西返。豈曰遲還。往生而後徧遊。
<lb ed="X" n="0510c06"/><lb ed="R108" n="0394b16"/>何云早計。醫王發藥。標本隨宜。操縱微機。固凡情靡
<lb ed="X" n="0510c07"/><lb ed="R108" n="0394b17"/>測矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510c08"/><lb ed="R108" n="0394b18"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510c0801">問。總攝六根而念佛。此勢至語也。念旣從心與意
<lb ed="X" n="0510c09"/><lb ed="R108" n="0395a01"/>之所生。則凡爲願者。迴向者。禮者。懺者。一念蔽之
<lb ed="X" n="0510c10"/><lb ed="R108" n="0395a02"/>矣。世無心外之願。與心外之迴向禮懺也。夫一心
<lb ed="X" n="0510c11"/><lb ed="R108" n="0395a03"/>念佛。而是佛所發之菩提。卽願也。專向是佛。卽迴
<lb ed="X" n="0510c12"/><lb ed="R108" n="0395a04"/>向也。南無。卽禮也。一念消生死之罪。卽懺也。餘可
<lb ed="X" n="0510c13"/><lb ed="R108" n="0395a05"/>例知矣。念佛有何不足。而紛紛使心亂哉。</p></sp>
<lb ed="X" n="0510c14"/><lb ed="R108" n="0395a06"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0510c1401">答。一心淸淨。是爲理觀內明。五體翹勤。乃曰事懺外
<lb ed="X" n="0510c15"/><lb ed="R108" n="0395a07"/>助。直觀本心。非不徑要。而末法衆生。慧薄垢重。須假
<lb ed="X" n="0510c16"/><lb ed="R108" n="0395a08"/>理觀事懺。內外交攻。庶得定就慧成。死生速脫。<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c1601" n="0510c1601"/><anchor xml:id="beg0510c1601" n="0510c1601"/>但<anchor xml:id="end0510c1601"/>今
<lb ed="X" n="0510c17"/><lb ed="R108" n="0395a09"/>人惟存事懺。理觀全荒。何況外飾虗文。中無實悔。反
<lb ed="X" n="0510c18"/><lb ed="R108" n="0395a10"/>令淸信男女。紛紛亂心。背普賢之願王。乖慈雲之本
<lb ed="X" n="0510c19"/><lb ed="R108" n="0395a11"/>制。嗟乎傷哉。弊也久矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0510c20"/><lb ed="R108" n="0395a12"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0510c2001">問。觀經言。觀佛心者。大慈悲是。世人若能放生戒
<lb ed="X" n="0510c21"/><lb ed="R108" n="0395a13"/>殺。仁民愛物。以至九類衆生皆滅度之。而不作滅
<lb ed="X" n="0510c22"/><lb ed="R108" n="0395a14"/>度想。遂與法藏之心契矣。且又不違釋迦觀心之
<lb ed="X" n="0510c23"/><lb ed="R108" n="0395a15"/>訓。柰何取觀身與稱名之麤迹。而反以佛心爲助
<lb ed="X" n="0510c24"/><lb ed="R108" n="0395a16"/>緣耶。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0511a" n="0511a"/>
<lb ed="X" n="0511a01"/><lb ed="R108" n="0395a17"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511a0101">答。念佛有二。一者念佛心性。二者念佛身名。念心性
<lb ed="X" n="0511a02"/><lb ed="R108" n="0395a18"/>者。見眞佛也。不妨覲光明相好之佛於西方。念身名
<lb ed="X" n="0511a03"/><lb ed="R108" n="0395b01"/>者。見應佛也。亦能覩自性天眞之佛於象外。本迹雙
<lb ed="X" n="0511a04"/><lb ed="R108" n="0395b02"/>擧。理事同原。心性良非助緣。身名豈云麤迹。今五部
<lb ed="X" n="0511a05"/><lb ed="R108" n="0395b03"/>六册之徒。藉口無爲。撥空因果。障人禮像。<g ref="#CB15334">𠷣</g>彼稱名。
<lb ed="X" n="0511a06"/><lb ed="R108" n="0395b04"/>古德有言。人人丹霞。方可劈佛。箇箇百丈。始可道無。
<lb ed="X" n="0511a07"/><lb ed="R108" n="0395b05"/>其或未然。入地獄如箭射。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511a08"/><lb ed="R108" n="0395b06"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511a0801">問。空華巾兔之類。世所謂幻妄也。一切依正之報。
<lb ed="X" n="0511a09"/><lb ed="R108" n="0395b07"/>世所謂實事也。佛言實事俱是幻妄。則空華巾兔。
<lb ed="X" n="0511a10"/><lb ed="R108" n="0395b08"/>又當何名。藉令彼之實事果爲幻妄。其形狀了了
<lb ed="X" n="0511a11"/><lb ed="R108" n="0395b09"/>虗僞。一空華巾兔可矣。安俟推破。始知幻妄。是故
<lb ed="X" n="0511a12"/><lb ed="R108" n="0395b10"/>有幻者。有如幻者。有妄者。有如妄者。彼同居淨土。
<lb ed="X" n="0511a13"/><lb ed="R108" n="0395b11"/>幻妄耶。如幻妄耶。全妄是眞。全幻是中。同居穢土。
<lb ed="X" n="0511a14"/><lb ed="R108" n="0395b12"/>卽同居淨土。同居淨土。卽上三土耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0511a15"/><lb ed="R108" n="0395b13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511a1501">答。空華巾兔。固全體虗無。肉兔樹華。亦從來幻妄。本
<lb ed="X" n="0511a16"/><lb ed="R108" n="0395b14"/>不推而自破。但在迷而未知。故正幻與如幻無殊。實
<lb ed="X" n="0511a17"/><lb ed="R108" n="0395b15"/>妄與似妄何別。同居淨土。蓋卽幻卽如。卽眞卽中者
<lb ed="X" n="0511a18"/><lb ed="R108" n="0395b16"/>矣。統而論之。卽穢卽淨。卽一卽三。畢竟空寂。有何階
<lb ed="X" n="0511a19"/><lb ed="R108" n="0395b17"/>限。然雖如是。情見未破。欣厭猶存。應須消除幻妄。證
<lb ed="X" n="0511a20"/><lb ed="R108" n="0395b18"/>入眞常。捐棄穢<g ref="#CB15131">邦</g>。求生淨國。若夫捨垢取淨。是生死
<lb ed="X" n="0511a21"/><lb ed="R108" n="0396a01"/>業。常禪師語使未著在。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511a22"/><lb ed="R108" n="0396a02"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511a2201">問。約心觀佛。以妄心。觀妄佛。所見之佛卽妄也。悟
<lb ed="X" n="0511a23"/><lb ed="R108" n="0396a03"/>如鏡像。如虗空。妄體全眞。乃得證入蓮品。假如魔
<lb ed="X" n="0511a24"/><lb ed="R108" n="0396a04"/>化佛身。亦妄也。妄與前妄。無二無別。則此妄豈不
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0511b" n="0511b"/>
<lb ed="X" n="0511b01"/><lb ed="R108" n="0396a05"/>卽空假中。當體全眞。而必欲遣之。遣著何去。</p></sp>
<lb ed="X" n="0511b02"/><lb ed="R108" n="0396a06"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511b0201">答。別眞妄。辨佛魔。一代時敎。不得不然。據實而論。眞
<lb ed="X" n="0511b03"/><lb ed="R108" n="0396a07"/>亦不立。有何妄焉。佛且是無。誰爲魔者。不見有魔。尙
<lb ed="X" n="0511b04"/><lb ed="R108" n="0396a08"/>安用遣。如其陰識猶封。未許撥無魔事。楞嚴所示。諦
<lb ed="X" n="0511b05"/><lb ed="R108" n="0396a09"/>審思之。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511b06"/><lb ed="R108" n="0396a10"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511b0601">問。昔人云。佛。日也。狀佛性者。曰。如杲日麗空。狀佛
<lb ed="X" n="0511b07"/><lb ed="R108" n="0396a11"/>光者。亦曰。如百千日。此日觀所繇立也。非生盲人。
<lb ed="X" n="0511b08"/><lb ed="R108" n="0396a12"/>無不見日。取其觀心易成。而諸師舍此。據作毫相
<lb ed="X" n="0511b09"/><lb ed="R108" n="0396a13"/>之觀。疑於故紊觀經次序矣。或謂恐吸日精者混
<lb ed="X" n="0511b10"/><lb ed="R108" n="0396a14"/>之。獨不慮黃闕眉間之論。矣門明堂之說。混我中
<lb ed="X" n="0511b11"/><lb ed="R108" n="0396a15"/>觀耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0511b12"/><lb ed="R108" n="0396a16"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511b1201">答。不觀日輪。而觀毫相。越次而行。是自有說。良以觀
<lb ed="X" n="0511b13"/><lb ed="R108" n="0396a17"/>門雖廣也。而標大主。則言佛便周。佛相雖多也。而表
<lb ed="X" n="0511b14"/><lb ed="R108" n="0396a18"/>中道。則唯毫是統。蓋爲夫樂簡便而憚繁劇者設也。
<lb ed="X" n="0511b15"/><lb ed="R108" n="0396b01"/>似乎越次。實則無傷。獨慨夫法立魔隨。以邪混正。有
<lb ed="X" n="0511b16"/><lb ed="R108" n="0396b02"/>不可勝擧者矣。噫。不但謬解經文。兼復流成世害。吸
<lb ed="X" n="0511b17"/><lb ed="R108" n="0396b03"/>日月。而納妖<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1701" n="0511b1701"/><anchor xml:id="beg0511b1701" n="0511b1701"/>祟<anchor xml:id="end0511b1701"/>以亡身。守印堂。而聚火熱以盲目。逼
<lb ed="X" n="0511b18"/><lb ed="R108" n="0396b04"/>臍氣而成蠱滿。運任督而結癰疽。禍及良民。殃遺後
<lb ed="X" n="0511b19"/><lb ed="R108" n="0396b05"/>代。可不悲夫。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511b20"/><lb ed="R108" n="0396b06"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511b2001">問。淨土之無女人。恐惑行人也。而觀音自淨土出。
<lb ed="X" n="0511b21"/><lb ed="R108" n="0396b07"/>往往化爲女人。如所稱馬郞婦等者。合論指善財
<lb ed="X" n="0511b22"/><lb ed="R108" n="0396b08"/>所見童女之類。並是慈相。蓋地上菩薩。始行慈度
<lb ed="X" n="0511b23"/><lb ed="R108" n="0396b09"/>人耳。佛心旣是慈悲。反於本刹。顯威光而不呈慈
<lb ed="X" n="0511b24"/><lb ed="R108" n="0396b10"/>相。何也。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0511c" n="0511c"/>
<lb ed="X" n="0511c01"/><lb ed="R108" n="0396b11"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511c0101">答。娑婆欲染偏重。故觀音卽女以轉其心。善財差別
<lb ed="X" n="0511c02"/><lb ed="R108" n="0396b12"/>未明。故婆須現女以通其智。非慈化之謂也。行慈而
<lb ed="X" n="0511c03"/><lb ed="R108" n="0396b13"/>現女。慈化未行。欲染先熾矣。九蓮佳士。始習淨心。有
<lb ed="X" n="0511c04"/><lb ed="R108" n="0396b14"/>女以損善芽。甚不宜矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511c05"/><lb ed="R108" n="0396b15"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511c0501">問。末法。般舟三昧經先滅。無量壽經更留。夫般舟
<lb ed="X" n="0511c06"/><lb ed="R108" n="0396b16"/>所祈見者。此彌陀也。觀經所祈見者。亦此彌陀也。
<lb ed="X" n="0511c07"/><lb ed="R108" n="0396b17"/>謂常行爲難。則成觀亦難。謂見佛前立爲難。則今
<lb ed="X" n="0511c08"/><lb ed="R108" n="0396b18"/>之習觀者。方以日觀難成。直觀毫相矣。豈有今日
<lb ed="X" n="0511c09"/><lb ed="R108" n="0397a01"/>難成之觀。而法滅時。更易爲力也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0511c10"/><lb ed="R108" n="0397a02"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511c1001">答。無量壽經更留住世者。大彌陀經是也。非十六觀
<lb ed="X" n="0511c11"/><lb ed="R108" n="0397a03"/>經也。良以稱名易擧。觀想難成。般舟先觀足輪。逆緣
<lb ed="X" n="0511c12"/><lb ed="R108" n="0397a04"/>而上。亦觀經之類耳。佛境勝而凡心麤。難就一心三
<lb ed="X" n="0511c13"/><lb ed="R108" n="0397a05"/>觀。宴安便而勤苦逆。誰肯卻坐常行。而六字稱名。則
<lb ed="X" n="0511c14"/><lb ed="R108" n="0397a06"/>三尺童子辦之矣。此經偏救末世。豈偶然哉。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0511c15"/><lb ed="R108" n="0397a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0511c1501">問。慈雲開理一心。事一心。夫一心窮理。一心作事。
<lb ed="X" n="0511c16"/><lb ed="R108" n="0397a08"/>是二心互起。如雙桴兩杵。亂動不休。奚云不亂。若
<lb ed="X" n="0511c17"/><lb ed="R108" n="0397a09"/>理如事。事如理。彼一心卽此一心。則單用一心。有
<lb ed="X" n="0511c18"/><lb ed="R108" n="0397a10"/>何不可。禮師云。附事顯理。又是一種觀法。不合曰
<lb ed="X" n="0511c19"/><lb ed="R108" n="0397a11"/>理觀事觀。天台敎門固如是。慈雲乃其後嗣。何獨
<lb ed="X" n="0511c20"/><lb ed="R108" n="0397a12"/>不如是。</p></sp>
<lb ed="X" n="0511c21"/><lb ed="R108" n="0397a13"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0511c2101">答。智一也。而明權實。非裂智以成雙。心一也。而說妄
<lb ed="X" n="0511c22"/><lb ed="R108" n="0397a14"/>眞。不破心而爲二。觀有理事。亦何礙焉。譬之鏡像別
<lb ed="X" n="0511c23"/><lb ed="R108" n="0397a15"/>而不離。水月分而不斷。就事而思其理。理在事中。從
<lb ed="X" n="0511c24"/><lb ed="R108" n="0397a16"/>理而推其事。事非理外。何待兩處起念。桴杵亂投故
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0512a" n="0512a"/>
<lb ed="X" n="0512a01"/><lb ed="R108" n="0397a17"/>理事者。一而二。二而一。不相似。不相睽者也。況旣曰
<lb ed="X" n="0512a02"/><lb ed="R108" n="0397a18"/>附事顯理。則一種而雙用。明亦甚矣。慈雲之於台敎。
<lb ed="X" n="0512a03"/><lb ed="R108" n="0397b01"/>復何悖乎。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0512a04"/><lb ed="R108" n="0397b02"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0512a0401">問。十疑論似用不淨觀爲淨土因者。向疑無女人。
<lb ed="X" n="0512a05"/><lb ed="R108" n="0397b03"/>無眷屬。不足勸進凡夫。正謂其以不淨爲淨耳。今
<lb ed="X" n="0512a06"/><lb ed="R108" n="0397b04"/>使了知不淨。生厭離心。詎非淨土正因耶。然止觀
<lb ed="X" n="0512a07"/><lb ed="R108" n="0397b05"/>稱不淨觀成。未離三界。應是但知世間不淨。未知
<lb ed="X" n="0512a08"/><lb ed="R108" n="0397b06"/>諸天不淨。設能了知諸天不淨。不識可生淨土否。</p></sp>
<lb ed="X" n="0512a09"/><lb ed="R108" n="0397b07"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0512a0901">答。娑婆不淨。女人乃其一端。十疑論廣說不淨。而意
<lb ed="X" n="0512a10"/><lb ed="R108" n="0397b08"/>重女人耳。但知不淨可厭。而不欣淨土。未易往生。假
<lb ed="X" n="0512a11"/><lb ed="R108" n="0397b09"/>令骨觀雖成。而不觀佛身。難登樂國。不淨爲淨土正
<lb ed="X" n="0512a12"/><lb ed="R108" n="0397b10"/>因。蓋未可也。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0512a13"/><lb ed="R108" n="0397b11"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0512a1301">問。淨土水鳥樹林。演說無常苦空無我之義。此殆
<lb ed="X" n="0512a14"/><lb ed="R108" n="0397b12"/>非了義也。彼佛旣欲法音宣流。何不流一圓音。使
<lb ed="X" n="0512a15"/><lb ed="R108" n="0397b13"/>隨類得度。而必此音乎。儻攝定性聲聞。來歸此土。
<lb ed="X" n="0512a16"/><lb ed="R108" n="0397b14"/>更作是音。不令舊病增劇歟。</p></sp>
<lb ed="X" n="0512a17"/><lb ed="R108" n="0397b15"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0512a1701">答。無常苦空之法。非局小也。蓋是徹上徹下。亦偏亦
<lb ed="X" n="0512a18"/><lb ed="R108" n="0397b16"/>圓。觀夫不生不滅之謂無常。五陰不起之爲眞苦。菩
<lb ed="X" n="0512a19"/><lb ed="R108" n="0397b17"/>薩而聞此義。彌廣其心。聲聞而解此音。頓忘其小。不
<lb ed="X" n="0512a20"/><lb ed="R108" n="0397b18"/>曰圓音。謂之何哉。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0512a21"/><lb ed="R108" n="0398a01"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0512a2101">問。處蓮胎者。六劫。十二劫。未聞三聖說法。而一由
<lb ed="X" n="0512a22"/><lb ed="R108" n="0398a02"/>旬內。當不少水鳥樹林。彼其下品凡夫。但領無常
<lb ed="X" n="0512a23"/><lb ed="R108" n="0398a03"/>苦空無我之義。目前色相。一切不取。不取之久。理
<lb ed="X" n="0512a24"/><lb ed="R108" n="0398a04"/>應銷滅。車輪蓮質。那得獨存。又云如<name role="" type="person">忉利天</name>樂。旣
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0512b" n="0512b"/>
<lb ed="X" n="0512b01"/><lb ed="R108" n="0398a05"/>受天樂。安保不墮。且若不墮時。何不徑修此天之
<lb ed="X" n="0512b02"/><lb ed="R108" n="0398a06"/>業耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0512b03"/><lb ed="R108" n="0398a07"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0512b0301">答。蓮開遲暮。正繇在世之日。不達無常苦空之理耳。
<lb ed="X" n="0512b04"/><lb ed="R108" n="0398a08"/>向使早明斯理。何得久處蓮胞。故知不取色。則金色
<lb ed="X" n="0512b05"/><lb ed="R108" n="0398a09"/>華開。不取相。則妙相佛現。育蓮之道斯在。銷華之說
<lb ed="X" n="0512b06"/><lb ed="R108" n="0398a10"/>奚爲。若謂樂比諸天。恐成退墮。不知借天爲喩。生淨
<lb ed="X" n="0512b07"/><lb ed="R108" n="0398a11"/>土者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0512b0701" n="0512b0701"/><anchor xml:id="beg0512b0701" n="0512b0701"/>已<anchor xml:id="end0512b0701"/>不欣羨天宮。故雖處樂不迷。志大道者。豈肯
<lb ed="X" n="0512b08"/><lb ed="R108" n="0398a12"/>便修天樂。或又謂受用旣等上天。身位胡居下品。此
<lb ed="X" n="0512b09"/><lb ed="R108" n="0398a13"/>則正表高高三界。不及下下九蓮。證果雖卑。感報<anchor xml:id="nkr_note_add_0512b0901" n="0512b0901"/><anchor xml:id="beg0512b0901" n="0512b0901"/>已<anchor xml:id="end0512b0901"/>
<lb ed="X" n="0512b10"/><lb ed="R108" n="0398a14"/>勝。儲君尙在襁褓。脫異多官。伽陵未出胞胎音殊衆
<lb ed="X" n="0512b11"/><lb ed="R108" n="0398a15"/>鳥。是故下生猶勝天宮。古訓昭然。無容更喙矣。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0512b12"/><lb ed="R108" n="0398a16"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0512b1201">問。人畏生死事大。無常迅速。乃始猛欲求脫。不敢
<lb ed="X" n="0512b13"/><lb ed="R108" n="0398a17"/>暫息也。一聞橫出三界之旨。捷路修行之說。念佛
<lb ed="X" n="0512b14"/><lb ed="R108" n="0398a18"/>消罪之文。十聲往生之願。便謂有佛可憑。無業足
<lb ed="X" n="0512b15"/><lb ed="R108" n="0398b01"/>懼。以玫悠悠。竟不得力。而入閻老手者多矣。則蓮
<lb ed="X" n="0512b16"/><lb ed="R108" n="0398b02"/>宗誤之也。彼宗敎二門。參究甚難。又不許疾見功
<lb ed="X" n="0512b17"/><lb ed="R108" n="0398b03"/>效。生死二字。常係於心。安得有此。</p></sp>
<lb ed="X" n="0512b18"/><lb ed="R108" n="0398b04"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0512b1801">答。凡人修道。有聞難則止。聞易則行者。有聞難則勤。
<lb ed="X" n="0512b19"/><lb ed="R108" n="0398b05"/>聞易則惰者。古聖施敎。各順時宜。善用心者。存乎其
<lb ed="X" n="0512b20"/><lb ed="R108" n="0398b06"/>人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0512b2001" n="0512b2001"/><anchor xml:id="beg0512b2001" n="0512b2001"/>已<anchor xml:id="end0512b2001"/>。念佛一途。直超三界。大悲之極。故啓斯門。若
<lb ed="X" n="0512b21"/><lb ed="R108" n="0398b07"/>夫怠荒成弊。衆生自誤。非佛誤衆生也。我欲仁而仁
<lb ed="X" n="0512b22"/><lb ed="R108" n="0398b08"/>斯至。仁在目前。狂克念而聖斯成。聖非遙遠。是亦以
<lb ed="X" n="0512b23"/><lb ed="R108" n="0398b09"/>易誤人乎。若夫一言頓悟。立地成佛。宗門言易。抑又
<lb ed="X" n="0512b24"/><lb ed="R108" n="0398b10"/>甚矣。安得亦謂之誤。</p></sp></cb:dialog>
<pb ed="X" xml:id="X61.1158.0512c" n="0512c"/>
<lb ed="X" n="0512c01"/><lb ed="R108" n="0398b11"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX61p0512c0101">問。豐干。彌陀化身也。寒山拾得。文殊普賢也。彌陀
<lb ed="X" n="0512c02"/><lb ed="R108" n="0398b12"/>之現。不領觀音勢至。而挾文殊普賢以遊。至所屬
<lb ed="X" n="0512c03"/><lb ed="R108" n="0398b13"/>詞。又多宗門語耳。將無以念佛觀佛爲局。而轉如
<lb ed="X" n="0512c04"/><lb ed="R108" n="0398b14"/>來禪成祖師禪乎。抑<name role="" type="person">常寂光土</name>之人。匪是莫繇接
<lb ed="X" n="0512c05"/><lb ed="R108" n="0398b15"/>乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0512c06"/><lb ed="R108" n="0398b16"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX61p0512c0601">答。觀音勢至。固稱日侍導師。文殊普賢。何曾暫離安
<lb ed="X" n="0512c07"/><lb ed="R108" n="0398b17"/>養。故釋迦乃娑婆化主。會有觀音。黃<anchor xml:id="nkr_note_add_0512c0701" n="0512c0701"/><anchor xml:id="beg0512c0701" n="0512c0701"/>蘗<anchor xml:id="end0512c0701"/>非儒敎宗師。
<lb ed="X" n="0512c08"/><lb ed="R108" n="0398b18"/>席延裴相。融通攝化。寧有定乎。至謂語涉宗門。似乎
<lb ed="X" n="0512c09"/><lb ed="R108" n="0399a01"/>更翻淨業。殊不知九蓮華蕊。枝枝開迦葉之顏。七寶
<lb ed="X" n="0512c10"/><lb ed="R108" n="0399a02"/>欄楯。步步入善財之閣。八楞毫相。楞楞觀中道眞詮。
<lb ed="X" n="0512c11"/><lb ed="R108" n="0399a03"/>六字名稱。字字示西來密意。何待轉小爲大。變局爲
<lb ed="X" n="0512c12"/><lb ed="R108" n="0399a04"/>通。然後接彼上根。演斯玄化。故知念佛一路。卽是入
<lb ed="X" n="0512c13"/><lb ed="R108" n="0399a05"/>理妙門。圓契五宗。弘該諸敎。精微莫測。廣大無窮。鈍
<lb ed="X" n="0512c14"/><lb ed="R108" n="0399a06"/>根者得之而疾免苦輪。利智者逢之而直超彼岸。似
<lb ed="X" n="0512c15"/><lb ed="R108" n="0399a07"/>麤而細。若易而難。普願深思。愼勿忽也。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0512c16"/><lb ed="R108" n="0399a08"/>
<lb ed="X" n="0512c17"/><lb ed="R108" n="0399a09"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>答淨土四十八問<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0504c1501" to="#end0504c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505a0201" to="#end0505a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505a0301" to="#end0505a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0505a1401" to="#end0505a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505a1801" to="#end0505a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0506a0301" to="#end0506a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506a0701" to="#end0506a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b1201" to="#end0506b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b2201" to="#end0506b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507a1701" to="#end0507a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c0101" to="#end0507c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c1001" to="#end0507c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0508c2001" to="#end0508c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0508c2101" to="#end0508c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b0501" to="#end0509b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b0601" to="#end0509b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b0901" to="#end0509b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b1301" to="#end0509b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b1302" to="#end0509b1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c0101" to="#end0509c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c0701" to="#end0509c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509c2201" to="#end0509c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a1201" to="#end0510a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510a1701" to="#end0510a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0510a1801" to="#end0510a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510b0501" to="#end0510b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510c1601" to="#end0510c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0511b1701" to="#end0511b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">祟</lem><rdg wit="#wit.orig">崇</rdg></app>
<app from="#beg0512b0701" to="#end0512b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512b0901" to="#end0512b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512b2001" to="#end0512b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512c0701" to="#end0512c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">蘗</lem><rdg wit="#wit.orig">蘖</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0504c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505a0301">袾【CB】，祩【卍續】</note>
<note n="0505a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505a1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0506a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0508c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0508c2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0508c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0508c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0510a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0511b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1701">祟【CB】，崇【卍續】</note>
<note n="0512b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512c0701">蘗【CB】，蘖【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>